قیمت غیرقطعی در طرح مشارکت ایرانخودرو؛ ریسک یا فرصت برای خریداران؟
در حالی که غیرقطعی بودن قیمت خودرو در طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو با انتقادهایی همراه شده، برخی تحلیلگران معتقدند در اقتصاد تورمی ایران، مزیت اصلی این طرحها نه تثبیت قیمت نهایی، بلکه حفظ موقعیت خریدار در برابر رشد بازار آزاد است.
به گزارش خودران، در هفتههای اخیر، یکی از مهمترین انتقادهایی که به طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو وارد شده، غیرقطعی بودن قیمت خودرو در زمان تحویل است؛ موضوعی که در نگاه نخست میتواند برای بخشی از متقاضیان نگرانکننده باشد.
با این حال، بررسی شرایط بازار خودرو در اقتصاد ایران نشان میدهد موضوع قیمت غیرقطعی را باید در کنار متغیرهایی مانند تورم، نوسان نرخ ارز، افزایش هزینه مواد اولیه، بحران انرژی، رشد هزینه حملونقل و محدودیتهای تولید تحلیل کرد؛ عواملی که طی سالهای گذشته باعث شده قیمت خودرو در کشور تقریباً هیچگاه در یک سطح ثابت باقی نماند.
بر همین اساس، برخی کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی، ارزیابی طرحهای فروش خودروسازان باید بر پایه مقایسه واقعی میان قیمت کارخانه و بازار آزاد انجام شود، نه صرفاً بر اساس قطعی یا غیرقطعی بودن قیمت نهایی.
برای نمونه، اگر طرح مشارکت در تولید برای خودرویی مانند پژو ۲۰۷ در سال گذشته اجرا شده بود، زمانی که قیمت کارخانهای این خودرو حدود ۷۰۰ میلیون تومان بود، متقاضی با پرداخت اولیه حدود ۳۵۰ میلیون تومان وارد قرارداد میشد. در صورتی که قیمت کارخانهای خودرو در زمان تحویل به حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان میرسید، خریدار باید مابهالتفاوت را پرداخت میکرد.
با این حال، نکته مهم اینجاست که قیمت همین خودرو در بازار آزاد معمولاً فاصله قابل توجهی با نرخ کارخانه دارد. بنابراین حتی با افزایش قیمت کارخانه، خریدار همچنان میتوانست نسبت به خرید از بازار آزاد، از مزیت قیمتی قابل توجهی برخوردار باشد.
از این منظر، برخی تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که در اقتصاد تورمی ایران، مهمترین مزیت طرحهای مشارکت در تولید، فریز کردن نقطه ورود خریدار به بازار خودرو است. به بیان دیگر، در بازاری که قیمتها بهطور مداوم در حال افزایش هستند، اصل دسترسی به خودرو با قیمت کارخانه میتواند یک مزیت اقتصادی مهم محسوب شود.
در مقابل، اگر خودروسازان برای تحویلهای بلندمدت قیمت قطعی اعلام کنند، ناچار خواهند بود ریسک تورم آینده را از ابتدا در قیمت لحاظ کنند. نتیجه چنین رویکردی میتواند افزایش شدید قیمت اولیه، کاهش جذابیت طرح برای مصرفکننده یا حتی محدود شدن عرضه باشد.
مدل مشارکت در تولید تلاش میکند بخشی از ریسک تورم را میان تولیدکننده و خریدار تقسیم کند. در این مدل، خریدار زودتر وارد قرارداد میشود و از سود مشارکت برخوردار خواهد شد و خودروساز نیز منابع مالی لازم برای حفظ تیراژ تولید را تأمین میکند.
به اعتقاد موافقان این طرح، در شرایط فعلی اقتصاد ایران، تداوم تولید و جلوگیری از کاهش عرضه میتواند یکی از ابزارهای کنترل فشار بازار آزاد باشد؛ زیرا کاهش عرضه، خود میتواند زمینهساز جهشهای جدید قیمتی در بازار خودرو شود.
با وجود انتقادها نسبت به قیمت غیرقطعی، استقبال از این نوع طرحها همچنان ادامه دارد. دلیل اصلی این موضوع آن است که برای بسیاری از متقاضیان، دغدغه اصلی فقط افزایش قیمت نیست، بلکه عقب ماندن از بازار خودرو است.
بر این اساس، داشتن قرارداد خرید خودرو از کارخانه، حتی با قیمت غیرقطعی، برای بخشی از متقاضیان همچنان گزینهای مطمئنتر از ورود مستقیم به بازار آزاد و مواجهه با نوسانات شدید قیمتی تلقی میشود.
منبع: تسنیم
