هرآنچه باید درباره قطعات مصرفی خودرو بدانید
نگهداری خودرو فقط به بررسی باد لاستیک یا سطح روغن موتور محدود نمیشود. بسیاری از قطعات حیاتی خودرو در بخشهای داخلی قرار دارند، با چشم دیده نمیشوند و خرابی آنها میتواند هزینههای سنگینی ایجاد کند. شناخت این قطعات و آگاهی از علائم خرابی، نقش مهمی در افزایش عمر خودرو و جلوگیری از خرابیهای ناگهانی دارد. در این مقاله با مهمترین قطعات مصرفی خودرو و نکات مربوط به بررسی و تعویض آنها آشنا میشویم.
به گزارش خودران، تسمه تایم یکی از حیاتیترین قطعات موتور است که وظیفه هماهنگسازی حرکت میللنگ و میلسوپاپ را بر عهده دارد. این هماهنگی باعث میشود سوپاپها در زمان مناسب باز و بسته شوند و فرآیند احتراق بهدرستی انجام گیرد. تسمه تایم معمولاً از جنس لاستیک تقویتشده ساخته میشود و به مرور زمان بر اثر گرما، فشار و کارکرد مداوم دچار فرسودگی میشود. خرابی یا پارگی تسمه تایم اغلب بدون هشدار جدی رخ میدهد و در موتورهای تداخلی میتواند منجر به برخورد سوپاپ و پیستون و آسیب جدی به موتور شود. به همین دلیل، تعویض آن در بازهای حدود ۶۰ تا ۱۲۰ هزار کیلومتر، بسته به نوع خودرو و شرایط رانندگی، اهمیت زیادی دارد.
تسمه دینام؛ تأمینکننده نیروی سیستمهای جانبی
تسمه دینام وظیفه انتقال نیروی موتور به قطعاتی مانند دینام، کمپرسور کولر و پمپ هیدرولیک فرمان را بر عهده دارد. این تسمه بهطور مداوم تحت فشار و حرارت قرار دارد و با گذشت زمان دچار ترکخوردگی یا شلشدگی میشود. در صورت خرابی تسمه دینام، سیستم شارژ باتری مختل شده و حتی ممکن است خودرو در حین حرکت از کار بیفتد. بررسی دورهای وضعیت تسمه دینام و تنظیم یا تعویض بهموقع آن، از بروز مشکلات ناگهانی جلوگیری میکند.
شمع موتور؛ آغازگر فرآیند احتراق
شمعها نقش کلیدی در روشن شدن موتور و عملکرد صحیح آن دارند، زیرا وظیفه ایجاد جرقه برای احتراق مخلوط سوخت و هوا را انجام میدهند. خرابی یا فرسودگی شمعها باعث احتراق ناقص، کاهش شتاب و افزایش مصرف سوخت میشود. نوع شمع مورد استفاده نیز در طول عمر آن تأثیرگذار است؛ شمعهای معمولی عمر کوتاهتری دارند، در حالی که شمعهای پلاتینیومی یا ایریدیومی دوام بیشتری ارائه میدهند. بررسی وضعیت شمعها و توجه به رنگ سر آنها میتواند اطلاعات مهمی درباره سلامت موتور در اختیار راننده قرار دهد.
پمپ بنزین؛ قلب سیستم سوخترسانی
پمپ بنزین وظیفه انتقال سوخت از باک به موتور با فشار مناسب را بر عهده دارد و عملکرد صحیح آن برای کارکرد پایدار خودرو ضروری است. این قطعه درون باک قرار دارد و برای خنک شدن به بنزین متکی است، به همین دلیل رانندگی مداوم با سطح سوخت پایین میتواند عمر پمپ بنزین را کاهش دهد. خرابی پمپ بنزین معمولاً با بد استارت خوردن، افت توان موتور یا صداهای غیرعادی همراه است. تعویض منظم صافی بنزین نقش مهمی در افزایش عمر این قطعه دارد.
واترپمپ؛ تنظیمکننده دمای موتور
واترپمپ مسئول به گردش درآوردن مایع خنککننده در موتور و رادیاتور است و نقش مهمی در کنترل دمای موتور دارد. در صورت خرابی واترپمپ، جریان خنککننده مختل شده و دمای موتور بهسرعت افزایش مییابد که میتواند منجر به جوش آوردن خودرو و آسیب به سرسیلندر شود. نشتی مایع خنککننده یا صداهای غیرعادی از جلوی موتور از نشانههای رایج خرابی واترپمپ هستند و نباید نادیده گرفته شوند.
دیسک و صفحه کلاچ؛ واسطه انتقال قدرت
دیسک و صفحه کلاچ وظیفه انتقال نیروی موتور به گیربکس را بر عهده دارند و بهدلیل ماهیت اصطکاکی خود بهمرور زمان فرسوده میشوند. رانندگی در ترافیک سنگین، استفاده نادرست از کلاچ و شتابگیریهای ناگهانی، عمر این قطعه را کاهش میدهد. خرابی کلاچ معمولاً با لغزش، بالا گرفتن پدال یا سخت جا رفتن دندهها همراه است و در صورت بیتوجهی میتواند به گیربکس آسیب وارد کند.
جلوبندی؛ تضمینکننده پایداری و فرمانپذیری
سیستم جلوبندی مجموعهای از قطعات مانند کمکفنرها، سیبکها، بوشها و طبقهاست که نقش مهمی در تعادل، پایداری و کنترل خودرو دارد. خرابی جلوبندی باعث کاهش کیفیت سواری، ایجاد صداهای غیرعادی و سایش نامنظم لاستیکها میشود. بررسی دورهای این بخش بهویژه در خودروهایی که در مسیرهای ناهموار تردد میکنند، اهمیت بالایی دارد.
سنسورها؛ رابط هوشمند موتور و ECU
در خودروهای امروزی، سنسورها اطلاعات حیاتی مربوط به وضعیت موتور را به ECU ارسال میکنند و نقش مهمی در تنظیم سوخت، جرقه و آلایندگی دارند. خرابی سنسورها معمولاً بهصورت تدریجی بروز میکند و میتواند باعث افزایش مصرف سوخت، افت شتاب یا روشن شدن چراغ چک شود. تشخیص دقیق وضعیت سنسورها تنها با استفاده از دستگاه دیاگ امکانپذیر است.
قطعات مصرفی خودرو اگرچه عمر محدودی دارند، اما نقش آنها در سلامت کلی خودرو بسیار حیاتی است. بیتوجهی به تعویض یا بررسی دورهای این قطعات میتواند منجر به خرابیهای پرهزینه و کاهش عمر مفید خودرو شود. رسیدگی منظم به قطعاتی مانند تسمهها، شمعها، پمپ بنزین، واترپمپ، کلاچ، جلوبندی و سنسورها، بهترین راه برای حفظ عملکرد مطلوب خودرو و جلوگیری از تعمیرات سنگین است.