زنگ خطر برای بازار خودروهای وارداتی؛ خودروها آمدند اما قطعه و خدمات نه
در حالی که ورود بیش از ۳۰ هزار خودروی خارجی در سالجاری به بازار جان تازهای داده، نبود قطعات و ضعف خدمات پس از فروش به پاشنه آشیل خودروهای وارداتی تبدیل شده است.
به گزارش خودران، بازار خودروهای وارداتی در سال جاری با افزایش تیراژ ورود خودرو، بار دیگر مورد توجه خریداران قرار گرفت، اما این رونق ظاهری همزمان با بحرانی عمیق در حوزه خدمات پس از فروش همراه شده است؛ بحرانی که به گفته فعالان بازار، میتواند نارضایتی گستردهای در سال آینده ایجاد کند.
مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، در گفتوگو با دنیای خودرو با اشاره به انسداد مسیر تأمین قطعات میگوید: «در سال گذشته نهتنها ارزی برای واردات قطعه تخصیص داده نشد، بلکه حتی اجازه ثبت سفارش با ارز شخصی یا ارز متقاضی هم داده نشد. این در حالی است که واردکننده اساساً مطالبه ارز دولتی نداشت.» به گفته وی، نتیجه این سیاست آن بوده که خودرو وارد کشور شده اما زنجیره خدمات پس از فروش عملاً ناقص مانده است.
نبود نمایندگی رسمی خودروسازان خارجی، چالش خدمات را پیچیدهتر کرده است. نادر وهابآقایی، کارشناس خدمات پس از فروش، در گفتوگو با ایران تأکید میکند: «خدمات حرفهای پس از فروش نیازمند دانش فنی، تجهیزات عیبیابی بهروز و شبکه قطعهرسانی معتبر است. از آنجا که واردکنندگان فعلی نماینده رسمی نیستند و فقط نقش واسطه دارند، پیشبینی میشود تعداد خودروهای متوقف در تعمیرگاهها در سال آینده بهشدت افزایش یابد.»
او همچنین به فعالیت واردکنندگان خرد اشاره میکند و میگوید: «برخی شرکتها حتی کمتر از ۱۰۰ دستگاه خودرو وارد کردهاند. در چنین شرایطی تأمین قطعات و خدمات پس از فروش از منظر اقتصادی توجیهی ندارد و معمولاً به پیمانکارانی واگذار میشود که توان مالی و فنی کافی ندارند.»
این معضل البته تنها به خودروهای وارداتی محدود نیست. به گفته این کارشناس، خودروهای مونتاژی و حتی برخی خودروهایی که داخلی تلقی میشوند نیز همچنان به قطعات وارداتی وابستهاند و با کمبود و افزایش شدید قیمت قطعات مواجه هستند. او با اشاره به تعهد ۱۰ساله شرکتها برای تأمین قطعه میگوید: «در عمل نظارت مؤثری بر اجرای این تعهدات وجود ندارد و مشتریان ناچارند قطعات موردنیاز را از بازار آزاد با قیمتهای بالا تهیه کنند.»
نمونهای از این وضعیت، افزایش شدید قیمت قطعات خودروهای چینی است؛ بهطوری که قیمت چراغ جلوی برخی خودروها به حدود ۵۰ میلیون تومان رسیده و با ادامه نوسانات ارزی، احتمال رشد بیشتر آن نیز وجود دارد.
ورود خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج نیز ابهامات تازهای در حوزه خدمات پس از فروش ایجاد کرده است. وهابآقایی هشدار میدهد: «این خودروها اغلب کارکردهاند و به نگهداری تخصصی نیاز دارند، اما نه دانش فنی کافی وجود دارد و نه قطعات لازم تأمین شده است. پیچیدگی مالکیت و نبود پشتیبانی رسمی، مشکلات را دوچندان میکند.»
در نهایت، بیشترین فشار متوجه خریداران است؛ کسانی که برای رهایی از کیفیت پایین محصولات داخلی به خودروهای خارجی روی آوردهاند، اما پس از خرید با مشکل جدی خدمات و تأمین قطعات روبهرو میشوند. به گفته کارشناسان، اگر آماری از خودروهای متوقف در تعمیرگاهها منتشر شود، عمق بحران بیش از پیش نمایان خواهد شد.