رونق دوباره خریدوفروش حواله خودرو در بازار آشفته
بازار خودرو بار دیگر شاهد داغشدن خریدوفروش حوالههاست؛ معاملاتی که پیش از تحویل خودرو انجام میشود و با افزایش فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد، به محل سودآوری تازهای برای واسطهها تبدیل شده است. حوالههایی که حالا، گاه ارزشی معادل خود خودرو پیدا کردهاند.
به گزارش خودران، در شرایطی که قیمت خودرو روندی افزایشی به خود گرفته، حواله خودرو دیگر صرفاً یک برگ تعهد برای تحویل نیست؛ بلکه به کالایی مستقل در بازار تبدیل شده است. بررسیها نشان میدهد اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد برخی خودروهای داخلی به نزدیک یک میلیارد تومان رسیده؛ فاصلهای که ریسک را برای واسطهها توجیهپذیر و سود را وسوسهکننده کرده است.
این روند تنها محدود به خودروهای داخلی نیست. خودروهای مونتاژی و وارداتی نیز سهم قابل توجهی در بازار حواله دارند و در بسیاری موارد، حواله آنها حتی گرانتر از حد انتظار معامله میشود. نگاهی به سایتهای آگهی نشان میدهد قیمت حوالهها از حدود ۱۰۰ میلیون تومان شروع شده و در موارد خاص، به ۳ میلیارد تومان هم میرسد؛ رقمی که بیشتر به حواله خودروهای جانبازی مربوط میشود.
«همهجور حواله هست؛ داخلی، وارداتی، جانبازی»
تماس با یکی از فروشندگان فعال در این بازار، تصویر شفافتری از ماجرا میدهد. او بدون مکث میگوید از حواله خودروهای داخلی تا وارداتی، حواله ایرانیان مقیم خارج از کشور و حتی حوالههای جانبازی را در سبد فروش دارد؛ معاملاتی که بعضاً هنوز به مرحله اجرا هم نرسیدهاند، اما خریدوفروش میشوند.
او میگوید: «حتی حواله ایرانیان خارج از کشور هم خریدوفروش میشود؛ در حالیکه سازوکار اجرایی آن هنوز مشخص نیست.»
حواله خودروهای «رند» گرانترند
به گفته فعالان بازار، محبوبیت خودرو و میزان اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد نقش تعیینکنندهای در قیمت حواله دارد. یکی از واسطهها درباره خودروهای داخلی توضیح میدهد:
«ماشینهای رند بازار همیشه حواله گرانتری دارند. الان هایما S8 خیلی روی بورس است؛ هم اختلاف قیمتش بالاست هم تقاضایش زیاد. حوالهاش حدود ۶۰۰ میلیون تومان معامله میشود. پژو ۲۰۷ و چند مدل دیگر هم حوالی ۲۰۰ میلیون تومان خریدوفروش میشوند.»
در بازار مونتاژیها و وارداتیها، ارقام سنگینتر است. واسطهای که صرفاً در این بخش فعالیت دارد، حواله تیگو ۸ پرومکس را حدود ۱ میلیارد تومان آگهی کرده و میگوید:
«حواله خودروهای جانبازی معمولاً بالای ۳ میلیارد تومان معامله میشوند. فعلاً فروش ندارم، اما اگر کسی حواله داشته باشد، قطعاً خریدارم.»
معامله بدون خودرو؛ با تضمین محضری!
سازوکار این معاملات اغلب غیررسمی و پرریسک است. یکی از واسطهها روند کار را اینطور توضیح میدهد:
«بعد از برنده شدن فرد در قرعهکشی، حواله از او خریداری میشود و مبلغ تکمیل وجه را ما پرداخت میکنیم. سپس خریدار در محضر تعهد میدهد که خودرو متعلق به ماست. سودش را همانجا میگیرد و معامله تمام میشود.»
واسطهگری محصول آشفتگی بازار است
بابک صدرایی، کارشناس بازار خودرو، ریشه رونق دوباره حوالهفروشی را در بیثباتی بازار و افزایش فاصله قیمتی میان کارخانه و بازار آزاد میداند. او در گفتوگو با روزنامه ایران تأکید میکند:
«هرچه این فاصله بیشتر شود، خریدوفروش حواله برای واسطهها جذابتر میشود چون سود بالاتری دارد.»
به گفته صدرایی، هر زمان بازار وارد فاز افزایشی میشود و ثبات خود را از دست میدهد، واسطهها بهسرعت وارد میدان میشوند:
«جهش نرخ ارز و فشردهشدن فنر قیمتها، زمینه فعالیت دلالان را فراهم میکند؛ افرادی که با خرید خودرو یا حواله، به دنبال حفظ ارزش پول یا سود کوتاهمدت هستند.»
او اثر این پدیده را موقتی میداند و میگوید:
«خریدوفروش گسترده حوالهها میتواند در کوتاهمدت بر قیمتها اثر بگذارد، اما این تأثیر پایدار نیست و بازار معمولاً پس از هر جهش، وارد دوره رکود میشود.»
خریداران مراقب «نقرهداغ» شدن باشند
اگرچه خریدوفروش حواله بهطور مستقیم جرم کیفری محسوب نمیشود، اما در صورت وجود نیت سوء، کلاهبرداری یا خیانت در امانت، تبعات حقوقی جدی بهدنبال دارد. صدرایی در اینباره هشدار میدهد:
«این فضا، در کنار سودآوری، بستری مناسب برای سوءاستفاده است؛ حوالههایی که با قیمتهای کاذب به مصرفکننده واقعی فروخته میشوند و حتی میتوانند برای خریدار تبعات قانونی داشته باشند.»
راهحل؛ اصلاح ریشهها نه برخورد مقطعی
به اعتقاد این کارشناس، مهار واسطهگری تنها با برخوردهای مقطعی ممکن نیست. او تأکید میکند:
«تا زمانی که ثبات اقتصادی، شفافیت در قیمتگذاری و تعادل میان عرضه و تقاضا ایجاد نشود، حوالهفروشی از بازار خودرو حذف نخواهد شد. تجربه سالهای اخیر نشان داده کنترل این پدیده بدون این پیششرطها بیشتر شبیه یک آرزوست تا راهحل.»