ایران گرفتار رؤیای برقی؛ واقعیت انرژی را نادیده نگیریم!
در حالی که برقیسازی حملونقل در جهان شتاب گرفته، تجربه کشورها نشان میدهد انتخاب یک مسیر واحد برای همه بازارها کارآمد نیست؛ ایران با ناترازی انرژی و ناوگان فرسوده، بیش از هر زمان دیگری به یک راهحل میانی و قابل اجرا نیاز دارد.
با گسترش سیاستهای کاهش آلایندگی در جهان، مسیر برقیسازی حملونقل در کشورهای مختلف شکلهای متفاوتی به خود گرفته است. بررسی تجربههای موفق جهانی نشان میدهد که شتابزدگی در حرکت به سمت خودروهای تمام برقی، بدون توجه به زیرساختهای انرژی، میتواند به چالشهای تازهای منجر شود؛ موضوعی که برای ایران اهمیت دوچندان دارد.
ژاپن؛ هیبرید بهجای برقیسازی شتابزده
ژاپن از سال ۱۹۹۷ با معرفی تویوتا پریوس، مسیر متفاوتی را در پیش گرفت و تمرکز خود را بر خودروهای هیبرید معمولی (HEV) گذاشت؛ خودروهایی که بدون نیاز به شارژر خارجی، مصرف سوخت و آلایندگی را به شکل محسوسی کاهش میدهند. این کشور با مشوقهای مالیاتی و یارانهای، پذیرش عمومی هیبریدها را افزایش داد و بدون فشار به شبکه برق، به نتایج قابل توجهی در کاهش مصرف سوخت دست یافت. هدفگذاری ژاپن برای ۲۰۳۵ نیز نشان میدهد «الکتریکی شدن» الزاماً به معنای تمامبرقی نیست.
چین و اروپا؛ برقیسازی با تکیه بر زیرساخت
در مقابل، چین با اتکا به توان بالای تولید باتری و توسعه گسترده زیرساخت شارژ، مسیر تهاجمی خودروهای برقی را انتخاب کرد و اکنون سهمی بیش از ۵۰ درصد از بازار جهانی EV را در اختیار دارد. اروپا نیز با سرمایهگذاری سنگین در شبکه برق و ایستگاههای شارژ و اعمال محدودیت برای خودروهای بنزینی، سهم EV و PHEV را به بیش از ۲۰ درصد رسانده است؛ مسیری که پیششرط اصلی آن زیرساخت پایدار انرژی بوده است.
واقعیت ایران؛ بنزین هست، برق نیست
ایران در شرایطی قرار دارد که از یکسو ظرفیت تولید و شبکه توزیع بنزین گستردهای دارد و از سوی دیگر با ناترازی جدی برق مواجه است. در چنین شرایطی، حرکت مستقیم به سمت خودروهای تمام برقی، پرهزینه و کماثر خواهد بود.
خودروهای هیبرید بدون نیاز به شبکه شارژ گسترده، میتوانند مصرف سوخت را بیش از ۳۰ درصد کاهش دهند و نقش مؤثری در مهار آلودگی هوا، بهویژه در کلانشهرها ایفا کنند. این فناوری بر پایه دانش موجود موتورهای بنزینی بنا شده و زمان لازم برای توسعه زیرساخت انرژی را فراهم میکند.
هیبریدسازی؛ فرصت صنعتی و تکنولوژیک
از منظر صنعتی، توسعه پلتفرمهای بومی و امکان هیبریدسازی آنها، مسیر کمهزینهتری برای برقیسازی تدریجی فراهم میکند. پروژههایی مانند ایگل بر پایه پلتفرم PS1 کرمان موتور نشان میدهند که با تسلط بر دانش فنی، میتوان نسخههای هیبرید را در زمان کوتاهتری توسعه داد.
تسلط بر پلتفرم بومی، امکان طراحی محصولات متنوع با پیشرانههای بنزینی، هیبرید و برقی را فراهم میکند؛ مسیری که با توسعه همزمان زیرساخت انرژی، میتواند به گذار منطقی به خودروهای تمام برقی منتهی شود.
جمعبندی
تجربه جهانی نشان میدهد گذار موفق به حملونقل پاک، نیازمند تطبیق با واقعیتهای هر کشور است. برای ایران، تولید و توسعه خودروهای هیبرید در مقطع کنونی، منطقیترین، عملیترین و کمهزینهترین راه کاهش مصرف سوخت و آلودگی هواست؛ پلی ضروری که بدون فشار مستقیم بر شبکه برق، مسیر آینده تمامبرقی را هموار میکند.